DrukujDrukuj

Zabytki w Opolu

Autor:
mati1220
Współautorzy:
  • online
Wieża Piastowska w Opolu

Zabytki w Opolu

W Opolu jest wiele ciekawych i zabytkowych miejsc, które warto odwiedzić

  • Katedra Podwyższenia Krzyża Świętego - stoi w miejscu wcześniejszego kościoła, którego fundatorem był w 1024 roku Bolesław Chrobry. Pierwotną murowaną, wczesnogotycką bazylikę, zbudowaną przed 1295 rokiem z fundacji księcia Bolka I, po pożarze w XV wieku przebudowano w stylu gotyckim. Na przełomie XV i XVI wieku została rozbudowana o późnogotyckie kaplice: Piastowską i św. Jadwigi oraz w XVI wieku - św. Anny. W drugiej połowie XVII wieku powiększono ją o tzw. dużą zakrystię. W późniejszym okresie kolejne przebudowy doprowadziły do zmiany stylu na neogotycki. W latach 1899-1900 nadbudowane zostały dwie wieże o wysokości 73 metrów, według projektu Józefa Cimbolleka. W 1972 roku świątynia została podniesiona do godności katedry kanonicznej diecezji opolskiej. W roku 1997 katedrę ozdobiono drzwiami z brązu, które upamiętniają historię kościoła oraz dzieje współczesnego Opola. Drzwi zostały wykonane przez Adolfa Panitza i Rutę Molin.

Do najciekawszych zabytków katedry należą:
- kamienna późnogotycka chrzcielnica z XV wieku. Jej czara ozdobiona jest kartuszem z orłem piastowskim i herbem Opola.
- późnobarokowy ołtarz główny z Grupą Ukrzyżowania z 1885 roku
- obraz Matki Boskiej Opolskiej (dawniej Piekarskiej), namalowany około 1480 roku na desce lipowej. W 1702 roku został przeniesiony do Opola z Piekar. W 1983 roku papież Jan Paweł II ukoronował go papieskimi koronami.
- płyta nagrobna księcia Jana Dobrego, wmurowana w ścianę Kaplicy Piastowskiej. Jest to płyta płaskorzeźbiona, renesansowa, o charakterze heraldyczno-inskrypcyjnym.
- tryptyk późnogotycki typu Sacra Conversatione z 1519 roku w Kaplicy Piastowskiej. Przeniesiony został z Kostowa w powiecie kluczborskim. Jest drewniany, rzeźbiony i polichromowany.
- barokowy obraz drzewa genealogicznego Piastów w Kaplicy Piastowskiej, z około 1700 roku
- późnorenesansowo-manierystyczna ambona z 1653 roku, drewniana, rzeźbiona i polichromowana. Została przeniesiona z kościoła św. Rocha w Głuchołazach.
- epitafia i płyty nagrobne, wmurowane w ściany, płaskorzeźbione, kamienne i żeliwne, z okresu XVI i XVII wieku, głównie renesansowe.
- chrzcielnica neogotycka z 1849 roku w Kaplicy św. Jadwigi, marmurowa z drewnianą pokrywą, na której została wyrzeźbiona grupa Chrztu Chrystusa w Jordanie
- barokowa figura św. Jana Nepomucena z połowy XVIII wieku, obok plebanii.

  • kościół p.w. Trójcy Świętej i klasztor oo. Franciszkanów:

Kościół dawniej określany był jako "zamkowy". Jest miejscem spoczynku opolskich książąt piastowskich. Pierwotnie była to murowana wczesnogotycka bazylika, wybudowana w drugiej połowie XIII wieku z fundacji księcia Władysława I. W 1307 roku zniszczył ją pożar. Dwa lata później kościół odbudowano i wzniesiono kaplicę św. Anny, a później przebudowano w stylu gotyckim. Na przełomie XV i XVI wieku została dobudowana kaplica i wieża. Jest to świątynia gotycka, z elementami wczesnogotyckimi, późnorenesansowymi i barkowymi. Pod prezbiterium znajduje się krypta z trzynastoma trumnami książąt piastowskich i zakonników oraz z książęcą kryptą grobową.
Najciekawsze zabytki kościoła:
- gotycka kaplica św. Anny zwana Piastowską z 1309 roku. Znajdują się tu nagrobki tumbowe książąt opolskich: Bolka I, Bolka II, Bolka III i jego żony Anny oraz epitafia i płyty nagrobne z XVI i XVII wieku
- krypta księżnej Elżbiety, wnuczki Władysława Łokietka
Klasztor, zbudowany został w pierwszej połowie XIV wieku. Przylega do kościoła. Na uwagę zasługuje:
- gotycka polichromia na korytarzach - przeniesiona z kaplicy św. Anny
- barokowe rzeźby
- późnogotyckie sklepienie kryształowe z początku XVI wieku
- główny portal, późnobarokowy z około 1726 roku
- późnobarokowa figura św. Jana Nepomucena z 1711-12 roku, obok klasztoru

  • kościół p.w. Matki Boskiej Bolesnej i św. Wojciecha, zwany kościołem "Na Górce". Powstanie pierwotnego kościoła w tym miejscu związane jest prawdopodobnie z pobytem w Opolu św. Wojciecha pod koniec X wieku. Polecił on zbudować tu kaplicę. Na pamiątkę tego wydarzenia postawiono drewniany kościół p.w. NMP i św. Jerzego. Później poświęcono go św. Wojciechowi. Jest to najstarsza świątynia na terenie Opola. W roku 1295 książę Bolesław I sprowadził do miasta dominikanów, którzy przejęli kościół. Niedługo później powstała nowa, murowana świątynia i klasztor. Obecna budowla jest gotycką bazyliką z neoromańską fasadą i barokowym wnętrzem.

Najciekawsze zabytki kościoła:
- tryptyk gotycki z około 1400 roku, typ ołtarza "Czterech Dziewic", polichromowany i rzeźbiony
- późnobarokowy portal do kaplicy Matki Boskiej z połowy XVIII wieku
- barokowa polichromia ze św. Wojciechem i św. Jerzym z 1733 roku, na plafonie sklepienia zakrystii
- późnobarokowa ambona, bogato rzeźbiona
- obraz Niepokalanego Poczęcia NMP z XVIII wieku, przywieziony przez repatriantów ze Stanisławowa

  • "Opolski Akropol" - wzgórze uniwersyteckie, na którym mieści się siedziba Uniwersytetu Opolskiego. Budynek uniwersytetu to znacznie przekształcony dawny klasztor dominikański z pierwszej połowy XVIII wieku. Później przez wiele lat mieścił się w nim szpital. Do budynku przylega kaplica św. Wojciecha. Pierwotna kaplica wzniesiona została około 984 roku. Obecna została wzniesiona w 1663 roku. Na wzgórzu znajdują się także barokowe figury z cyklu "Cztery Pory Roku" - dzieło śląskiego rzeźbiarza Henryka Hardtmanna, który wykonał je dla Frankenbergów do ich letniej rezydencji w Biestrzykowicach; pomnik św. Krzysztofa - uratowany przed kompletną dewastacją, przeniesiony z Kopic; pomniki, m.in.: śląskiego Kopciuszka - Joanny Gryzik-Schaffgotsch , Agnieszki Osieckiej, Jerzego Grotowskiego, Czesława Niemena i wiele innych. Jest też studnia św. Wojciecha, wykonana z brązu z elementami barokowymi i renesansowymi. Na jej szczycie znajduje się pretorianin, a wokół cembrowiny postaci książąt opolskich: Władysław II Opolczyk z kielichem w prawej dłoni, Kazimierz I Opolski z bukłakiem, bp. Jan Kropidło z dzbankiem, Bolko II z kielichem w lewej dłoni oraz św. Wojciech udzielający chrztu poganinowi.

  • kościół p.w. św. Sebastiana. Jego budowę rozpoczęto po 1680 roku, na miejscu dawnej karczmy, z której w 1679 roku rozprzestrzeniła się zaraza. Świątynię konsekrowano w 1720 roku ku czci św. Sebastiana - patrona zadżumionych. Jest to budowla barokowa, z XVIII-wiecznym wyposażeniem wnętrza w tym samym stylu. Nad wejściem do kościoła znajduje się figura patrona wykonana przez Kurta Spribille.

  • dawny zespół szpitalny św. Aleksego - obejmuje kaplicę i szpital. Kościół p.w. św. Aleksego - to dawna kaplica szpitalna, wzniesiona po 1421 roku. W 1691 roku budowla została przebudowana w stylu gotyckim. We wnętrzu znajduje się późnobarokowy ołtarz. Dawny szpital - wzniesiony został w latach 1865-66. Jest to budowla późnoklasycystyczna. Obecnie mieści się tam siedziba Domu Opieki Społecznej "Caritas".

  • Parafia św. Apostołów Piotra i Pawła w Opolu, zbudowana w latach 1923-24 z inicjatywy ks. prałata Józefa Kubisa, według projektu architekta Artura Recka. Konsekrowana 26 października 1925 roku przez kardynała A. Bertrama, który poświęcił kościół i ołtarz główny ku czci Boga Wszechmogącego, Przeczystej Dziewicy Maryi,Wszystkich Świętych i Apostołów Piotra i Pawła. W ołtarzu ułożył relikwie św. Klementyny i Diodory. Jest to budowla w stylu bazyliki neoromańskiej, posiada trzy nawy, jedną nawę poprzeczną, wieżę po stronie zachodniej i kasetonowy sufit. Kasetony na suficie obrazują określenia nadawane Matce Boskiej. Ołtarz główny kościoła wykonany został przez Kurta Spribille. Znajduje się nad nim złota tiara papieska, ponieważ jednym z fundatorów kościoła był papież Pius XI, który jako komisarz apostolski mieszkał latem 1920 roku na plebanii opolskiej. Z tego też powodu na elewacji frontowej kościoła znajduje się herb papieski. Ołtarze boczne zostały wykonane przez rzeźbiarza Schreinera. Stacje Drogi Krzyżowej namalował profesor Kasper Schleibner z Monachium, w roku 1928. Organy wykonała w 1929 roku firma Berschdorfa z Nysy. Dzwony kościelne zostały ufundowane przez: pierwszy-katolicki związek kupców, drugi - cech rzeźników, trzeci - cech piekarzy i czwarty - przez piekarza Lopattę.

  • Wieża Piastowska, usytuowana jest na Pasiece, w części nazwanej Ostrówkiem. Jest jedyną pozostałością zamku książęcego, który został wybudowany na początku XIII wieku przez księcia Kazimierza I. Wysokość wieży z iglicą wynosi 51 metrów. Jej mury są z kamienia i cegły, osadzone na sześciometrowym kamiennym fundamencie. Pierwotnie była to budowla gotycka ze stożkowym hełmem. Zwieńczenie wieży wielokrotnie zmieniano. Od 1962 roku wieża posiada wysmukłą iglicę, na której znajduje się wiatrowskaz w formie piastowskiego orła. Wieża posiada taras widokowy dostępny dla zwiedzających.

  • Domek Lodowy, zbudowany w 1908 roku z inicjatywy Towarzystwa Łyżwiarskiego. Jest to budynek drewniany, usytuowany nad dawnym stawem zamkowym, utworzonym z pozostałości dawnej fosy. Kiedyś na stawku odbywały się przejażdżki łódkami, a zimą była ślizgawka.

  • Synagoga. Pierwsza synagoga w Opolu mieściła się przy ulicy Szpitalnej, w 1897 roku wybudowano nową - przy obecnej ulicy Piastowskiej. Była to budowla w orientalnym stylu. Spłonęła w 1938 roku, w tzw. "noc kryształową". Upamiętnia to kamień przy ulicy Barlickiego.

  • Wieża Zamku Górnego, usytuowana jest w pobliżu kościoła "Na Górce". Jest to jedyna pozostałość po drugim tzw. nowym zamku piastowskim. Wybudowano go w latach 1382-87 z inicjatywy księcia Władysława Opolczyka, z powodu podziału księstwa. Został zniszczony w 1615 roku, podczas pożaru. Pozostała po nim tylko gotycka, ceglana wieża.

  • Zielony Mostek, zwany "Groszowym" - jest to żeliwny trakt pieszy, postawiony około 1910 roku. Styl architektoniczny wzorowany był na dalekowschodnich mostach ogrodowych. Most ozdobiony jest herbem miasta.

  • Rynek - ma kształt prostokąta, z ratuszem usytuowanym pośrodku i kamienicami wzdłuż czterech pierzei. Kamienice były wznoszone od połowy XV wieku z fundacji księcia opolskiego bpa Jana Kropidły. W XVII - XVIII wieku przebudowywane. W większości dwupiętrowe, murowane, na fundamentach z kamienia lub cegły. W 1945 roku zostały zniszczone w wyniku działań wojennych. Odbudowano je w latach 1945-52 z odtworzeniem barokowych i klasycystycznych fasad. Na największą uwagę zasługują kamienice:

- w pierzei zachodniej - kamienica nr 1, zwana "Domem Książęcym", ponieważ należała najpierw do księcia Jana Dobrego, później do barona Fragsteina i hrabiego Larischa. Od 1824 roku mieściła się w niej apteka "Pod Lwem".
- w pierzei zachodniej - kamienica nr 10
- w pierzei północnej - kamienica nr 12 z płaskorzeźbą "Zwiastowanie"
- w pierzei południowej - kamienica nr 30, 31 i 32

  • Ratusz - wzmiankowany po raz pierwszy w 1308 roku. Wybudowano go w miejscu dawnego domu kupieckiego. W latach 1589-1601 został przebudowany z polecenia cesarza Rudolfa II. Dwa razy był niszczony przez pożary. Budowa nowego gmachu miała miejsce w latach 1818-1820. Projekt wykonał znany berliński architekt Karl F. Schinkl. W roku 1864 postawiono nową wieżę ratuszową na wzór renesansowego Palazzo Vecchio we Florencji. Kolejną gruntowną przebudowę przeprowadzono w latach 1934-36, wówczas rozebrano otaczające ratusz kramy i kamienice, które przylegały do zachodniego i południowego skrzydła. Osłabiło to konstrukcję wieży, która 15 lipca 1934 roku zawaliła się. Odbudowano ją w 1936 roku, nawiązując do poprzedniego kształtu.

  • Kamienica mieszczańska nr 9, przy ulicy Wojciecha. Zbudowana została w 1890 roku i należała do rodziny Nowaków. Obecnie jest własnością Muzeum Śląska Opolskiego i udostępniona jest zwiedzającym. We wnętrzu znajduje się wyposażenie z lat 1890-1945.

  • dawne Kolegium Jezuitów - obecnie mieści się w nim Muzeum Śląska Opolskiego. Jest to barokowy budynek, który powstał w 1698 roku z połączenia dwóch późnogotycko-renesansowych kamienic z XV wieku. Zachodnia kamienica ofiarowana została w 1667 roku przez Jana Krzysztofa Prószkowskiego, a wschodnia nabyta w 1670 roku przez jezuitów od Jana Blankowskiego z Turawy. Budynek ten został przebudowany w roku 1762 w stylu późnobarokowym. Nad dawnym wejściem do kamienicy Prószkowskich znajduje się kamienna tablica z kartuszami herbowymi Prószkowskich i Lobkowiców z końca XVII wieku.

  • fontanna "Opolska Ceres" - wykonana została w 1907 roku przez rzeźbiarza Edmunda Gomansky'ego. Jest to monumentalna kamienna studnia pomnikowa. Postacią centralną jest mitologiczna bogini urodzaju - Ceres. Wokół niej umieszczone są postaci rzymskich bogów patronujących rzemiosłom wykonywanym przez mieszkańców Opolszczyzny. Do 1945 roku zwieńczona była ażurowym baldachimem z brązu.

  • dworzec kolejowy, został wybudowany w roku 1870, na miejscu budynku drewnianego. Przebudowano go przed 1900 rokiem i zmodernizowano w latach 1926-29. Elewacja posiada bogatą dekorację kamieniarską z herbami Śląska i Opola. Warto zwrócić uwagę na dekorację snycerską holu kasowego i żeliwne konstrukcje zadaszeń peronów, w kształcie korynckich kolumn. Ciekawostką jest akustyka w holu głównym dworca. Stojąc na jednym końcu holu, przy kasach, doskonale słychać rozmowę z drugiego końca budynku.

  • dom przy ul. Sempołowskiej - zbudowany został w 1815 roku. Jest to dzieło architekta Leysera, który był uczniem Carla Gottharda Langhansa - wybitnego przedstawiciela wczesnego klasycyzmu w berlińskiej i śląskiej architekturze.

  • kamienica na Zaodrzu - w jej narożu umieszczono kamienny krzyż, na pamiątkę znajdującego się dawniej w tym miejscu drewnianego kościoła Krzyża Świętego

  • wieża ciśnień - z 1896 roku

  • Muzeum Wsi Opolskiej- jest to park etnograficzny, który powstał w 1961 roku. Znajdują się tam najciekawsze zabytki wiejskiego budownictwa drewnianego i kultury ludowej z terenu Opolszczyzny.

Po obejrzeniu wszystkich zabytkowych miejsc Opola można odwiedzić Wyspę Bolko. Stanowi ona miejską enklawę zieleni. Zajmuje powierzchnię 120 ha. Występują tu chronione i rzadkie gatunki roślin i zwierząt, część z nich znajduje się na "Czerwonej liście roślin zagrożonych w województwie opolskim". Na wyspie mieści się Ogród zoologiczny w Opolu, który rozpoczął swoją działalność w 1938 roku.


Źródła:
"Śląsk Opolski. Zabytki i przyroda" Wydawnictwo Oficyna Piastowska
"Przewodnik po zabytkach Opolszczyzny" Wydawnictwo ADAN
"Opole. Przewodnik" Wydawnictwo ADAN
http://www.opole.pl/
http://pip.opole.pl/news.php


Twoja ocena: Brak Średnia: 4.9 (8 głosów)